KONSILIO PRI HOMAJ RAJTOJ
KVARA SESIONO, 12-a de marto ĝis 5-a de Aprilo 2007

Deklaracio submetita de la Universala Esperanto Asocio (UEA)

Lingvaj rajtoj estas tre gravaj por ĉiuj popoloj, ke ili estu grandaj aŭ malgrandaj. Tiu rajto devas esti protektita ĉefe por malgrandaj grupoj. La Universala Esperanto Asocio (UEA) subtenas minoritatajn lingvojn ekde pli ol 100 jaroj.

La rajto de infanoj lerni sian gepatran lingvon kaj daŭrigi sian edukadon uzante sian gepatran lingvon ne nur estas grava por ilia kulturo, estas nepra por ilia psika evoluo. Jam estis demonstrata ke se infanoj de novaj enmigrantoj daŭrigas sian edukadon dum unu aŭ du jaroj uzante sian propran lingvon antaŭ ol integri lernejon de ilia nova lando, ili lernas la novan lingvon pli rapide kaj havas malpli da psikaj problemoj por fari la transiron. Lerni per bone konata lingvo estas fundamenta rajto de ĉiuj infanoj en ĉiu lando de la mondo.

Ankaŭ estas grava ke homoj kapablu komuniki je diversaj niveloj. UEA rekomendas lerni 2, 3 aŭ 4 lingvojn, laŭ la cirkonstancoj, t.e.
1. la gepatran lingvon
2. la regionan lingvon, se malsama
3. la nacian lingvon, se malsama kiel la du unuaj
4. internacian lingvon, kiu ne apartenas al unu sola nacio - tio estas Esperanto.

Esperantistoj scias, ke kiam multnacia grupo uzas neŭtran, komunan lingvon, la kvalito de komunikado estas ege aparta. La fina celo de Esperanto estas pliigi pacon inter homoj pere de plifacila kaj pli justa komunikado. Uzo de komuna lingvo evitas situacion kie homoj kiuj uzas sian gepatran lingvon havas grandegan avantaĝon sur la aliaj.

Ni dezirus ke la Unuiĝintaj Nacioj pripensu tiun temon vid-al-vide de siaj propraj kunvenoj. La diferenco estas tre evidenta kiam oni aŭdas partoprenantojn kiuj sin esprimas en la angla, la franca kaj la hispana kiam ĝi estas la dua aŭ la tria lingvo. Kiam parolanto ekparolas uzante la gepatran lingvon, ofte la diferenco estas impresa - iliaj paroloj havas multe pli da pezo kaj allogas multe pli da atento ol parolanto kiu parolas fremdan lingvon.

La granda espero de Esperantistoj estas ke la mondo iĝu pli pacema loko, kaj ni kredas ke efika komunikado ludas grandan rolon por atingi tiun celon.

Referenco: Deklaro de Rajtoj de Homoj kiuj apartenas al Naciaj aŭ Etnaj, Religiaj aŭ Lingvaj Minoritatoj, adoptita de la Ĝenerala Asembleo resolucio 47/135 de la 18-a de Decembro 1992. http://www.unhchr.ch/html/menu3/b/d_minori.htm

----------------------
Por la originalaj tekstoj, vizitu la retejon :
http://ap.ohchr.org/documents/sdpage_e.aspx?b=10&se=67&t=7